De platformeconomie

Advertenties

How to be an Expert…

Mijn nieuwe column in nr. 3 (2018) van de Vecon, tijdschrift voor economisch onderwijs. Hoor graag jullie mening erover.

Design thinking

Elk jaar krijgen mijn businessleerlingen een sociaal maatschappelijk probleem voorgelegd waar ze oplossingen voor moeten bedenken. Oplossingen bedenken voor complexe problemen ervaren leerlingen als een lastig proces, wat ten koste gaat van de motivatie. De methodiek van design thinking biedt de oplossing. Het zorgt ervoor dat leerlingen op een actieve manier kunnen werken aan de ontwikkeling van een creatief en growth mindset. Met dank aan de Amsterdamse lerarenbeurs heb ik deel kunnen nemen aan de Carnegie Summit 2017 in San Francisco. Het was een geweldige ervaring met inspirerende workshops en keynote sprekers zoals: Anthony S. Bryk, Becky Margiotta, Joe McCannon, Peter Senge en Jeff Duncan-Andrade. Een van de workshops (K12 lab) die ik heb gevolgd ging over design thinking. In het Amerikaanse schoolsysteem wordt de nadruk steeds vaker op de ontwikkeling van een creatieve en growth mindset gelegd. Een creatieve mindset gaat uit van groei en ontwikkeling, waarmee je vooruit kunt komen in de hedendaagse maatschappij. Leerlingen met een growth mindset hebben de overtuiging dat ze hun capaciteiten, ondanks hun niet al te hoge IQ en problematische sociaal-economische achtergrond kunnen ontwikkelen. Vooral leerlingen met een negatief zelfbeeld (vmbo b/k, mbo) kunnen hier enorme winsten uit halen. Tevens is het een manier om in te spelen op de natuurlijke nieuwsgierigheid van leerlingen, zodat ze geboeid blijven en hun brein verder kunnen ontwikkelen (Jolles, 2016). Hieronder zal ik jullie meenemen in het proces van design thinking, waarin het creëren van een idee continu een onderlinge verhouding heeft met het reflecteren.Het begint bij het inleven in de situatie en gevoelens van anderen, het tonen van empathie. Dankzij het ijsbergmodel van McClelland kunnen wij onderscheid maken tussen het zichtbare en onzichtbare gedrag van mensen. De uitdaging zit onder de waterlijn, waar de onbewuste en onzichtbare overtuigingen, normen en waarden, eigenschappen en motieven van mensen verborgen zitten. Door te zoeken naar verhalen en te vragen naar de emoties kunnen we een stuk onder de waterlijn belichten. Het samenvoegen van alle verhalen zorgt er uiteindelijk voor dat we het probleem kunnen definiëren (define). De volgende stap is het genereren van een reeks van gekke en creatieve ideeën (ideate). Hierbij is het belangrijk dat er van te voren regels worden afgesproken, zoals: ga voor kwaliteit, moedig wilde ideeën aan, bouw aan ideeën van anderen, wees visueel, stel je oordeel uit, geef iedereen de ruimte en gebruik ja in plaats van nee maar.

Vervolgens wordt er in samenspraak gekozen voor een idee dat wordt uitgewerkt. Met behulp van een aantal simpele materialen (knutselpapier, plakband, lego, stickers, etc.) wordt er gebouwd aan een tastbaar prototype. Dit prototype wordt gepresenteerd aan de mensen/users die hun verhalen met ons hebben gedeeld. Zij geven ons feedback en afhankelijk van de feedback kan het aangepast of geïmplementeerd worden. 

Het proces van design thinking lijkt erg veel op het project based learning principe, het grote verschil zit hem echter in het stukje empathie. En juist empathie zorgt ervoor dat leerlingen begrijpen dat ze ongeacht hun schoolniveau een maatschappelijke meerwaarde kunnen creëren. Ik ben ervan overtuigd dat wij onderwijzers, door leerlingen dit soort ervaringen te laten opdoen, bijdragen aan het ontwerpen en verspreiden van effectieve innovaties, wat op termijn ook een enorme maatschappelijke meerwaarde zal creëren.  

Sultan Göksen

Onderwijzer, lerarenopleider, columnist.

The intelligent stick

“Juf, wat heeft nu nou weer meegenomen? Wat gaan we doen?” hoor ik een van mijn leerlingen naar mij roepen, als hij ziet dat ik met vier whiteboards het lokaal open. Kijk hem met een glimlach aan en vraag of hij wil plaats nemen. Start mijn management en organisatie les en vertel mijn 5 havoleerlingen dat zij de komende periode met behulp van de eduScrum methode aan een sociaal businessplan gaan werken. Een plan om de mensen en onze maatschappij te helpen. Tevens deel ik ze mee dat de school een budget heeft gereserveerd voor een showmodel, die ze zelf moeten ontwerpen. De leerlingen worden er helemaal stil van, uiteindelijk vraagt er een na een aantal minuten ”Juf, mag het echt van alles zijn?”. Waarop ik weer glimlach en zeg, “Ja, mits het een sociaal businessplan en product wordt.”

De leerlingen kregen van mij de vrijheid om binnen en buiten het gebouw te werken, zodra ze mij nodig hadden wisten ze mij te vinden. Zo kwam ik leerlingen tijdens het project liggend in de mediatheek tegen, waar zij aan het nadenken waren. Anderen die druk achter de computer op verschillende websites aan het surfen waren en sommige leerlingen die met verschillende leraren en leerlingen aan het brainstormen waren. Ik had zelfs leerlingen die niet het vak management en organisatie niet volgden, maar alsnog mee wilden doen (wat uiteraard mocht)!

Na een periode van acht weken moesten de leerlingen de producten aanleveren. Naast hun handelingsopdracht voor M&O stuurde ik de plannen op naar een internationaal sociaal ondernemersplan competitie in Istanbul, waar ruim tien Europese landen aan meededen. De leerlingen hadden geweldige producten ontwikkeld. Van stickers om radioactieve stralingen mee tegen te gaan tot een blindenstok.

Na ruim een maand kregen we te horen dat het team van de blindenstok nummer twee was geworden met de competitie in Istanbul. De leerlingen wonnen daarmee $3.000,-. Helaas konden ze niet naar Istanbul voor de prijsuitreiking wegens de onveilige situatie in Istanbul, maar wel hebben ze de gelegenheid gehad om hun verhaal achter het project te delen. De twee jongens Bilal en Jorg die met hun idee ”The intelligent stick”. mij wisten te verrassen, hadden achterhaald hoe je zo’n stok in elkaar moest zetten. Ze hadden hun docent van natuurkunde lastiggevallen en veel op YouTube gekeken, om uiteindelijk een trillende blindenstok in elkaar te kunnen zetten. Tevens hadden ze onderzoek gedaan naar materialen om milieuvriendelijke stokken te kunnen produceren en dit als advies meegegeven. Maar waar kwam hun interesse naar blindenstokken vandaan? Achteraf bleek dat dit idee iets was waar Jorg al een hele tijd mee bezig was. Want een van zijn beste vrienden was blind en hij had altijd iets willen bedenken om zijn vriend het leven makkelijker te maken. Hij had zijn vriend tevens ook gevraagd om als eerste zijn stok te testen, wat een succes bleek te zijn.

Onbewust had deze opdracht het voor Jorg mogelijk gemaakt om met de faciliteiten van de school en met de hulp van Bilal zijn vriend te kunnen helpen. Jorg en al mijn andere leerlingen die voorheen niet begrepen waarom ondernemers geluk voor geld konden kiezen, hadden de ruimte gekregen om het te ervaren. En hoe ze die ruimte hebben besteed? Geweldig! Elke keer weten zij mij opnieuw te verassen. Natuurlijk gaat het soms mis, maar we leren het meest van onze fouten en missers. Maar laten we niet vergeten om ook van andermans fouten te leren, want helaas hebben we te weinig tijd om alle fouten zelf te maken.

Sultan Göksen, (docent, lerarenopleider, columnist)